Thế nào là "Sự cố Đài Loan"?

Mỹ sẽ có lập trường ra sao khi "Sự cố Đài Loan" xảy ra? Ông Steve Yates, cựu quan chức cấp cao tại Heritage Foundation, một think tank bảo thủ của Mỹ, cho rằng "chính sách hiện tại không thể tăng cường khả năng răn đe của Đài Loan hoặc giúp đỡ họ khi khủng hoảng xảy ra". Bài viết dưới đây trích dẫn cuộc đối thoại với nhà phân tích chính trị quốc tế Yuya Watase, tác giả cuốn "Chính quyền Trump và liên minh với bà Takaichi sẽ mang lại sự thịnh vượng cho Nhật Bản và Mỹ" (NXB PHP Shinsho).

Ảnh minh họa - Ảnh: iStock.com/Eivaisla

Tầm nhìn "Một quốc gia bình thường" của cựu Thủ tướng Shinzo Abe

[Watase] Quan điểm của ông về mối quan hệ Nhật-Mỹ và mối quan hệ giữa Đài Loan và Mỹ là gì?

[Yates] Tôi nghĩ cả hai đều là những thách thức đang diễn ra ở một số điểm quan trọng. Tôi biết ông Shinzo Abe khi ông ấy còn là Phó Chánh Văn phòng Nội các dưới thời chính quyền Koizumi, và tôi đang làm việc tại Nhà Trắng lúc đó.

Ông Shinzo Abe được nhiều người biết đến tại Hội đồng An ninh Quốc gia, Bộ Ngoại giao và các cơ quan khác. Ông ấy là người liên lạc để chúng tôi thảo luận về chính quyền Koizumi và an ninh quốc gia. Thông qua trao đổi đó, chúng tôi đã cảm nhận được một tầm nhìn khác về tương lai của Nhật Bản. Đó là tầm nhìn thoát khỏi vị thế đối tác nhỏ. Và tôi nghĩ tầm nhìn đó đã phát triển hơn nữa trong hai nhiệm kỳ thủ tướng của ông Abe.

Điều này thường được đơn giản hóa thành khẩu hiệu "Một quốc gia bình thường" trong thuật ngữ phân tích của phương Tây. Nó bao gồm cả yếu tố kinh tế và tầm nhìn về "Vành đai Tự do và Thịnh vượng" trải dài từ Nhật Bản đến Đông Nam Á và Ấn Độ. Đây là những gì sau này được gọi là "Vùng Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương", nhưng ông Shinzo Abe đã đề cập đến "Vành đai Tự do và Thịnh vượng" trước đó.

Nên tiếp tục thảo luận về việc sở hữu vũ khí hạt nhân

[Yates] Tôi đã rất ấn tượng và đồng cảm sâu sắc với tầm nhìn của ông Shinzo Abe. Đó là điều mà tôi đã mong muốn từ lâu về mặt lợi ích của Mỹ. Tuy nhiên, nhiều người Nhật Bản học và chuyên gia chính sách đối ngoại đã liên tục nói rằng điều đó là không thể thực hiện được. Một số chính trị gia Nhật Bản cũng cho rằng điều đó là quá xa vời. Họ là những người muốn duy trì hiện trạng.

Tôi tin rằng dự án "Một quốc gia bình thường" đã đạt được những thành tựu quan trọng, nhưng vẫn còn dang dở. Hy vọng của tôi là các lực lượng bao gồm các đảng phái khác trong nội bộ Nhật Bản sẽ tập hợp lại, và nếu có thể, những người cải cách trong Đảng Dân chủ Tự do sẽ duy trì tầm nhìn "Một Nhật Bản bình thường" và hoàn thành quá trình đó.

Chỉ khi đó, tôi mới tin rằng Nhật Bản sẽ trở thành một đối tác thực sự có giá trị và đáng tin cậy lâu dài đối với Mỹ. Ngược lại, Mỹ sẽ trở thành một đồng minh vững chắc, lâu dài đối với Nhật Bản. Một đồng minh nền tảng ở một khu vực đặc biệt bất ổn trên thế giới.

Tôi tin rằng liên minh này vẫn đang trong quá trình phát triển và đang dần đạt đến giai đoạn đó. Phân chia chi phí, phân chia sản xuất, phân chia nhân lực và vật tư quân sự, và cuối cùng là ô hạt nhân hoặc sở hữu hạt nhân. Những vấn đề này có thể không phải là những vấn đề mà cử tri Nhật Bản hiện đang sẵn sàng hoặc quan tâm để quyết định. Tuy nhiên, chúng là những vấn đề cần được xem xét khi thảo luận về một liên minh mạnh mẽ với Mỹ.

Nó cũng có thể là vấn đề cần được thảo luận cùng với Hàn Quốc và các quốc gia khác. Tuy nhiên, đây là vấn đề mà Nhật Bản nên giải quyết bằng hiến pháp riêng phản ánh các giá trị dân chủ hiện đại, chứ không phải là cam chịu vĩnh viễn dưới hiến pháp thời hậu chiến.